هَلْ يَنْظُرُونَ آيا انتظار مىبرند اهل مكه يعنى منتظر نيستند بعد از تكذيب پيغمبر و قرآن إِلَّا أَنْ تَأْتِيَهُمُ الْمَلائِكَةُ مگر آن را كه بيايند فرشتگان بقبض ارواح ايشان يا فرود آيند ملائكه عذاب بر ايشان أَوْ يَأْتِيَ رَبُّكَ يا بيايد امر پروردگار تو به عذاب ايشان يا تمامى آيات او مراد ازين آيات علامات قيامت باشد و آن بسيار است و از جمله وقائع عظام خروج دجال و دابة الارض و نزول عيسى و ظهور مهدى و پديد آمدن يأجوج و مأجوج و طلوع آفتاب از مغرب أَوْ يَأْتِيَ يا آنكه بيايد بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ بعض از آيتهاى پروردگار تو كه براى قيام قيامت نصيب كرده يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آياتِ رَبِّكَ روز كه بيايد بعضى از آيتهاى پروردگار تو كه بقول اكثر مفسران طلوع شمس است از جانب مغرب و شبى كه آفتاب در صبحش از مغرب برآيد آن شب دراز باشد و درازى آن را متهجدان و اهل اوراد دريابند چون از اوراد فارغ شوند انتظار صبح برند و صبح برنيايد در گمان افتند و ديگرباره ورد از سر گيرند و چون تمام شود و اثر صبح پديد نباشد دانند كه كارى عظيم از خلوتخانه غيب به عرصه‌گاه شهادت مىآيد بتضرع و زارى و توبه و استغفار مشغول شوند تا صبح از جهت مغرب اثر كند و آفتاب از افق غربى برآيد او را نورى نه بود و همه خلق آن را مشاهده كنند و چون اين آيتى عظيم ظاهر گردد غيب عين شود و ايمان اضطرارى باشد پس بسبب آن لا يَنْفَعُ سود نكند نَفْساً هيچ نفسى را إِيمانُها ايمان آن نفسى كه لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ نبوده است كه ايمان آورده باشد مِنْ قَبْلُ پيش ازين و ايمان امروز آرد أَوْ كَسَبَتْ يا نبوده كه كسب كرده باشد فِي إِيمانِها خَيْراً در ايمان خود نيكوئى يعنى عمل پسنديده اين دليل كسى است كه ايمان را مجرد از عمل اعتبار نمىكند و آنكه ايمان را بىعمل معتبر مىداند تخصيص مىكند اين حكم را بدين روز بعضى مىگويند مراد از خير اخلاص است يعنى چنانچه ايمان كافر درين روز سود نكند ايمان بىاخلاص يعنى ايمان منافق نيز سودمند نباشد امام حسن بصرى رح فرموده كه هر كه پيش از طلوع آفتاب از مغرب ايمان داشته شد اما امرها را فروگذاشته باشد و خير ناكرده چون اين آيت معاينه بيند آنگاه خير كند آن خير پذيرفته نباشد در معالم التنزيل فرموده كه در ان روز ايمان كافر و توبه فاسق مقبول نيست و مؤيد اين قولست آنچه در حديث آمده كه توبه منقطع نه‌شود تا وقتى كه آفتاب از مغرب طلوع كند قُلِ بگو اى محمد انْتَظِرُوا انتظار بريد اين آيتها را إِنَّا مُنْتَظِرُونَ به درستى كه ما نيز منتظر اين علامتيم و چون ظاهر شود واى بر شما و خوشا حالى بر ما إِنَّ به درستى كه الَّذِينَ فَرَّقُوا آنان كه پراكنده كردند دِينَهُمْ دين خود را كه به بعضى از انبياء ع و كتب ايمان آوردند و با بعضى كافر شدند وَ كانُوا شِيَعاً و گشتند گروه گروه چون يهود كه هفتاد و يك فرقه و نصارى كه هفتاد و دو فرقه شدند لَسْتَ مِنْهُمْ نيستى تو در قتال ايشان فِي شَيْءٍ در چيزى يعنى وقت محاربه با ايشان نيست اين حكم به آيت سيف منسوخست و گفته‌اند مراد ازين قوم اهل بدعت‌اند و معنى لست منهم فى شىء آنست كه تو از ايشان بيزارى إِنَّما أَمْرُهُمْ جز اين نيست كه كار ايشان إِلَى اللَّهِ با خداست اگر خواهد ايشان را عقوبت كند و اگر خواهد ايشان را درين سراى مهلت دهد و در آخرت عتاب كند و اگر خواهد توفيق توبه دهد ثُمَّ يُنَبِّئُهُمْ پس خبر دهد ايشان را بروز قيامت بِما كانُوا يَفْعَلُونَ به‌آنچه كردند در دنيا .